Ana Sayfa › Blog › Altın Nasıl Tartılır? Hassas Terazi ve Dara Rehberi

Altın Nasıl Tartılır? Hassas Terazi ve Dara Rehberi

Kuyumcu tezgahının önüne geçtiğinizde gözünüzün ilk kaydığı yer dijital terazi ekranıdır. "10,24 gram" gibi bir rakam görürsünüz, ardından kuyumcunun "24 santim" dediğini duyarsınız. Peki o esnada kadife tabağın, koruyucu kapsülün veya takının üzerindeki taşların ağırlığı ekrandan düşüldü mü? Terazi üzerindeki hafif bir hava akımı veya 0,01 gramlık bir sapma, cüzdanınızdan kaç Türk Lirası fazla çıkmasına sebep olur? Fiziki kıymetli maden alım-satımında hassas terazi okuma, dara (tare) sıfırlama ve gramajı milyem (altının 1000'de kaçının saf altın olduğunu gösteren binde birlik saflık oranı) üzerinden paraya dönüştürme adımlarını tam olarak kavradığınızda tezgah başında tam bir hakimiyet sağlarsınız. Bu rehberde, kuyumcu tezgahındaki tartım ekranını bir profesyonel gibi okumayı, dara düşme işlemlerini doğrulamayı ve paranızın karşılığını gramı gramına hesaplamayı adım adım öğreneceksiniz.

Bu Yazıda Neler Var

• Kuyumcu Ekranı ve Gram, Santim, Miligram Matematiği
• Hassas Terazi Sınıfları, Cam Fanus ve Yasal Damga Zorunluluğu
• Dara (Tare) Nedir ve Kuyumcuda Nasıl Düşülür?
• Net Gramdan Has Altın ve Fiyat Hesaplama Matematiği
• Pars Global Gold İle Şeffaf Fiyatlandırma ve Fiziki Teslimat
• Sonuç
• Sıkça Sorulan Sorular

Kuyumcu Ekranı ve Gram, Santim, Miligram Matematiği

Tezgah başında duyduğunuz terimler ilk anda kafa karıştırıcı gelebilir; oysa mantık son derece sadedir. Kuyumculukta temel kütle birimi gramdır ancak altın yüksek değerli bir maden olduğu için gramın alt katları ticaretin kaderini belirler. Metrik sistemde 1 gram tam 1.000 miligrama (mg) eşittir. Piyasa jargonunda sıklıkla duyacağınız "santim" kavramı ise aslında santigramdan (1 gramın 100'de biri) türemiştir ve 0,01 gramlık (10 mg) bir kütleyi ifade eder.

Bir kuyumcu "5 gram 20 santim" dediğinde, ekranda görmek istediğiniz net değer 5,20 g olur. Ekranda virgülden sonra iki hane duruyorsa terazi 0,01 gram (1 santim) hassasiyetinde tartım yapıyor demektir. Virgülden sonra üç hane gören teraziler ise 0,001 gram (1 miligram) hassasiyetindedir. Ons (31,1035 gram ağırlığında uluslararası kıymetli maden birimi) üzerinden uluslararası piyasalarda fiyatlanan altının iç piyasada grama dökülüşünde bu virgülden sonraki haneler bütçenize doğrudan yansır.

```

1 Gram (g) = 100 Santigram (Santim) = 1.000 Miligram (mg)

0,10 Gram = 10 Santim = 100 Miligram

0,01 Gram = 1 Santim = 10 Miligram

```

Göz ardı edilen küçük bir santim farkının nakit paranıza etkisini iki basit matematikle inceleyelim:

Örnek

Örnek: Has altın (katkısız, 995/1000 veya 999,9/1000 saflıktaki saf altın) gram fiyatının varsayımsal olarak 3.100 TL olduğu bir senaryoda; 0,01 gramlık (1 santim) bir ölçüm hatası `3.100 TL × 0,01 = 31 TL` fark yaratır. Aynı terazide 0,15 gramlık (15 santim) bir sapma yaşanırsa, hesaptaki fark `3.100 TL × 0,15 = 465 TL` seviyesine ulaşır.

Hesap

Hesap: Elinizdeki bileziği tarttırırken ekranda 20,45 g gördünüz. Kuyumcu rakamı yuvarlayarak "20,4 gram" üzerinden ödeme çıkarmak isterse: Virgülden sonraki 0,05 gramlık fark (5 santim), gramı 3.000 TL olan altın senaryosunda `0,05 × 3.000 TL = 150 TL` alacağınızdan kaybolur. Doğru işlem rakamı eksiksiz olarak 20,45 g yazmaktır.

Gram altın birimlerini ve fiyat kırılımlarını canlı takip etmek için güncel ürün ve canlı altın fiyatları sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dijital terazi ekranındaki rakamların ne anlama geldiğini anladıktan sonra, bir sonraki aşama bu terazinin teknik donanımına ve doğruluğuna odaklanmaktır.

Hassas Terazi Sınıfları, Cam Fanus ve Yasal Damga Zorunluluğu

Kuyumcu tezgahındaki bir terazinin sadece dijital ekrana sahip olması tek başına yeterli bir güven kriteri değildir. Sanayi ve Ticaret standartlarında kuyumculuk işlemleri için üretilmiş teraziler Sınıf I (Özel) ve Sınıf II (Yüksek) olarak ikiye ayrılır. Bu cihazlar, sıradan mutfak veya kargo terazileri gibi ortam koşullarından etkilenmeden miligram seviyesinde hassas ölçüm yapacak biçimde tasarlanır.

Hassas ölçüm esnasında odadaki klimanın üflediği hava, açık bir pencereden giren rüzgar ve hatta hızlı yürüyen bir insanın oluşturduğu hava akımı terazi kefesine baskı uygulayarak ekranın sürekli dalgalanmasına yol açar. Bu nedenle kaliteli kuyumcu terazilerinin etrafında şeffaf cam koruma fanusu (rüzgarlık) yer alır. Tartım esnasında cam kapakların kapalı tutulması teknik bir zorunluluktur.

Türkiye'de kıymetli maden ticaretinde kullanılan teraziler yasal olarak sıkı bir denetime tabidir. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı denetim standartları uyarınca, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu gereğince kuyumcu terazilerinin yetkili servisler tarafından 2 yılda bir periyodik muayeneden geçirilerek damgalanması zorunludur. Terazinin gövdesinde veya altında yer alan yeşil renkli muayene etiketi ya da kurşun mühür, cihazın bakanlık standartlarına uygun ölçüm yaptığını belgeler.

Dikkat

Dikkat: Rüzgarlık (cam fanus) kapakları açıkken yapılan tartımlarda terazi kefesi hava akımından etkilenir. Ekranda rakamlar sabitlenmiyorsa (örneğin 10,12 g ile 10,18 g arasında gidip geliyorsa) kuyumcudan cam kapağı kapatmasını ve ekranın tamamen sabitlenmesini talep ediniz.

Sapma miktarının bütçenize nasıl etki ettiğini somut rakamlarla görmek gerekirse:

Örnek

Örnek: Rüzgarlığı kapalı tutulmayan bir terazide hava akımı sebebiyle 0,03 gramlık artı bir sapma oluştuğunu varsayalım. 50 gramlık bir atölye alımında bu sapma toplamda `50 g + 0,03 g = 50,03 g` görünür. Gramı 3.000 TL olan bir piyasada `0,03 × 3.000 TL = 90 TL` tutarında haksız bir maliyet doğar.

Hesap

Hesap: Periyodik muayenesi yapılmamış bir terazide %0,5 (binde 5) oranında bir kalibrasyon kayması tespit edilsin. 100 gramlık bir altın alımında bu hata `100 g × 0,005 = 0,5 gram` demektir. Gramı 3.000 TL üzerinden hesaplandığında kayıp `0,5 × 3.000 TL = 1.500 TL` seviyesine ulaşır. Yasal damgalı terazi kullanmanın önemi bu rakamla netleşmektedir.

Terazinin doğruluğundan emin olunduktan sonra, tartım işlemindeki en kritik hamleye sıra gelir: Dara alma.

Dara (Tare) Nedir ve Kuyumcuda Nasıl Düşülür?

Altın hiçbir zaman çıplak elle veya havada tartılmaz; genellikle bir kadife tabak, koruyucu plastik kapsül, kılıf veya ambalaj içerisinde teraziye konur. İçinde altın bulunan kabın toplam ağırlığına "Brüt Ağırlık", sadece kabın veya ambalajın ağırlığına "Dara" (İngilizce: Tare), ambalaj çıkarıldıktan sonra geriye kalan saf altının kütlesine ise "Net Ağırlık" denir.

```

Brüt Ağırlık - Dara = Net Ağırlık

```

Kuyumcu tezgahında dara alma işlemi iki farklı yöntemle gerçekleştirilir. Birinci yöntemde boş ambalaj, kap veya kadife tabak teraziye koyulur ve terazi üzerindeki "DARA", "TARE" veya "ZERO" butonuna basılır. Ekran bu aşamada 0,00 g değerini gösterir. Ardından altın kabın içine yerleştirildiğinde ekranda beliren rakam doğrudan ürünün net gramajıdır. İkinci yöntemde ise önce dolu kap tartılır (Brüt), ardından altın içinden alınıp boş kap tartılarak (Dara) iki değer birbirinden çıkarılır.

İşçilikli ve taşlı takılarda (örneğin pırlanta, zirkon veya sentetik taşlı yüzük ve kolyeler) taşların ağırlığı altın değerine dahil edilmemelidir. Kuyumcu, pırlanta dışındaki kıymetsiz sentetik taşların yaklaşık darsını düşerek net altın gramajını belirlemekle yükümlüdür.

Örnek

Örnek: Koruyucu plastik kapsül içinde satılan 1 gramlık bir külçe altını düşünelim. Kapsülün kendi ağırlığı 4,20 gram olsun. Kapsüllü paket teraziye koyulduğunda ekranda 5,20 gram okunur. Eğer kuyumcu 4,20 gramlık darsı düşmeden işlem yaparsa siz 1 gram yerine 5,20 gram altın parası ödersiniz. Doğru uygulamada ekran darsı alındıktan sonra tam olarak 1,00 g göstermelidir.

Hesap

Hesap: Üzerinde irili ufaklı sentetik taşlar bulunan 14 ayar bir yüzük tartılıyor. Brüt ağırlık 8,50 gram, taşların tahmini darsı ise 0,60 gramdır. Yüzüğün net altın ağırlığı `8,50 g - 0,60 g = 7,90 g` olarak bulunur. Gram altın fiyatı varsayalım 3.000 TL olsun. Taş darsı düşülmezse müşteri `0,60 × 3.000 TL = 1.800 TL` tutarında taş için altın fiyatı ödemiş olur.

Örnek

Örnek:

Tartım Öncesi Kontrol: Teraziye hiçbir şey konulmadığında ekranda "0,00 g" yazdığından emin olun.

Dara Onayı: Boş kap veya tabak koyulduğunda kuyumcunun "ZERO/TARE" tuşuna bastığını ve ekranın tekrar "0,00 g" olduğunu gözlemleyin.

Fiş Yazımı: İşlem sonunda size verilen bilgi fişinde Brüt, Dara ve Net Gram değerlerinin ayrı ayrı yazıldığını teyit edin.

Net gramaj elde edildikten sonra ödeyeceğiniz nihai rakamı bulmak için altın saflık derecesi (milyem) devreye girer.

Net Gramdan Has Altın ve Fiyat Hesaplama Matematiği

Tartıdan elde ettiğiniz net gramaj, cebinizden çıkacak veya elinize geçecek nihai Türk Lirası tutarı değildir. Altının ayarı (24K, 22K, 18K, 14K), içerisindeki saf altın oranını belirler. Kuyumculukta bu oran milyem ile temsil edilir. Örneğin 24 ayar altın 995 veya 999,9 milyem kabul edilirken; 22 ayar 916 milyem (%91,6 saf altın), 18 ayar 750 milyem (%75 saf altın) ve 14 ayar 585 milyem (%58,5 saf altın) değerindedir.

Tezgahta satacağınız veya alacağınız takının değerini bulmak için önce "Has Altın Karşılığı" hesaplanır. Formül oldukça basittir:

$$\text{Has Altın Gramı} = \text{Net Gram} \times \frac{\text{Milyem}}{1000}$$

Bu formülle bulduğunuz Has Altın Gramı, anlık Has Altın TL gram fiyatı ile çarpılarak ürünün yalın altın değeri elde edilir. Üzerine eklenen işçilik maliyeti veya düşülen makas (alım ve satım fiyatı arasındaki fark) ile nihai tutar netleşir.

Farklı ayarlardaki iki somut örneği birlikte hesaplayalım:

Hesap

Hesap: Elinizde 15,00 gram net ağırlığa sahip 22 ayar (916 milyem) bir bilezik var.

1. Has altın karşılığı: `15,00 g × 0,916 = 13,74 gram Has Altın`.

2. Piyasada Has Altın gram fiyatının varsayımsal olarak 3.000 TL olduğunu kabul edelim.

3. Bileziğin ham altın değeri: `13,74 g × 3.000 TL = 41.220 TL`.

Hesap

Hesap: Net ağırlığı 10,00 gram gelen 14 ayar (585 milyem) bir kolyeyi ele alalım.

1. Has altın karşılığı: `10,00 g × 0,585 = 5,85 gram Has Altın`.

2. Aynı 3.000 TL/g Has Altın fiyatı varsayımıyla:

3. Kolyenin ham altın değeri: `5,85 g × 3.000 TL = 17.550 TL`.

İpucu

İpucu: Ayar damgalarını incelerken takının iç kısmında yer alan "916", "750" veya "585" üç haneli rakamları arayın. Bu rakamlar doğrudan takının milyem değeridir ve net gramajla çarpılarak saf altın kütlesini verir.

Fiziki mağazalarda tezgah başı tartım adımlarını öğrendikten sonra, dijital çağda canlı fiyatlarla ve fiziki teslimat garantisiyle altın süreçlerinin nasıl yönetildiğine bakalım.

Pars Global Gold İle Şeffaf Fiyatlandırma ve Fiziki Teslimat

Geleneksel tezgah tartımlarındaki karmaşayı ortadan kaldıran modern sistemler, yatırımcılara gramajı ve saflığı dijital ortamda şeffafça doğrulama imkanı sunar. Pars Global Gold, tüm işlem ve hesaplamalarını 995/1000 saflıkta has altın esası üzerinden gerçekleştirir. Böylece milyem karmaşası yaşamadan elinizdeki varlığın net saf altın karşılığını anlık olarak izleyebilirsiniz.

İşlemlerini online olarak yürütmek isteyen kullanıcılar, canlı fiyat akışı üzerinden hafta içi 08:00 - 22:00 (Türkiye saati) saatleri arasında alım-satım yapabilirler. Cumartesi ve Pazar günleri ise piyasalar kapalıdır. İster online sistem üzerinden bir birikim oluşturun ister fiziki varlığa dönüştürün; siparişlerinizin mesafeli satış mevzuatına uygunluğu mesafeli satış sözleşmesi çerçevesinde güvence altına alınır.

Fiziki altın teslimatı talep eden müşteriler için üç farklı güvenli seçenek sunulmaktadır:

1. Kuyumcukent Teslimat Noktası: İstanbul Kuyumcukent'teki merkezden bizzat hassas terazi tartımı yapılarak teslim alma.
2. Kapalıçarşı Teslimat Noktası: Kapalıçarşı lokasyonundan tartım ve ayar kontrolü ile teslim alma.
3. Sigortalı Kargo: Türkiye'nin her yerine özel sigortalı kargo firmalarıyla adrese teslimat.

Ayrıca takı veya mücevher almak isteyen kullanıcılar için geliştirilen Pars Altın Kasası modülü sayesinde ürün fiyatı sipariş anında sabitlenir; böylece piyasa dalgalanmalarından etkilenmeden işleminizi tamamlayabilirsiniz. Tüm kişisel verileriniz ve işlem geçmişiniz yasal mevzuata uygun biçimde KVKK aydınlatma metni kapsamında korunmaktadır.

*Önemli Not: Altın fiyatları küresel ve yerel piyasa koşullarına bağlı olarak yükselip düşebilir. Çevrimiçi veya fiziki hiçbir işlemimiz kesin kazanç vaadi veya kâr garantisi içermez.*

Örnek

Örnek: Pars Global Gold sisteminden 50 gram 995/1000 saflıkta has altın siparişi verdiğinizde, teslimat esnasında ürününüz 995 milyem damgalı ve özel ambalajlı olarak sunulur. Ambalajlı ağırlık yerine net 50,00 gramlık saf altın kütlesi baz alınır.

Hesap

Hesap: 995/1000 saflık esasıyla çalışıldığında, 100 gramlık bir siparişiniz tam olarak `100 g × (995 / 1000) = 99,50 gram` saf altın değerine karşılık gelir. Canlı ekrandaki Has Altın fiyatı varsayalım 3.100 TL ise, hesabınızdaki net karşılık `99,50 g × 3.100 TL = 308.450 TL` olarak şeffaf biçimde hesaplanır.

İpucu

İpucu: Fiziki kargo teslimatlarında paketinizi teslim alırken ambalajın hasarsız olduğunu kontrol ediniz. Detaylı teslimat, sigorta ve iade prosedürleri için teslimat ve iade şartları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Kuyumcu tezgahında veya fiziki altın teslimatında altın tartımı; gram, santim (0,01 g) ve miligram birimlerinin doğru okunmasıyla başlar. Tartım esnasında rüzgarlık cam fanusun kapalı olduğundan, terazide T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2 yıllık periyodik muayene damgasının bulunduğundan ve kadife tabak ya da koruyucu ambalajın darsının (tare) sıfırlandığından emin olmanız paranızın tam karşılığını almanızı sağlar. Net gramaj belirlendikten sonra takının ayarına göre milyem (22K: 916, 14K: 585) çarpımı yapılarak saf/has altın karşılığı bulunur.

Fiziki altın alım-satımlarınızda ve kuyumcu tartım kontrollerinizde sürprizlerle karşılaşmamak için bir sonraki adım olarak Pars Global Gold canlı altın fiyatları ekranını açabilir, elinizdeki net gramajı güncel 995/1000 saflık oranlarıyla çarparak varlığınızın şeffaf piyasa değerini hemen hesaplayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kuyumcu tezgahında altın nasıl tartılır?

Kuyumcu tezgahında altın, Sınıf I veya Sınıf II yasal damgalı hassas terazilerde tartılır. Önce boş kap veya kadife tabağın darsı "ZERO/TARE" tuşuna basılarak sıfırlanır ve ekranda "0.00 g" görülür; ardından altın konularak rüzgarlık cam fanus kapatılır ve dijital ekrandaki net gramaj okunur.

Altında santim nedir, kaç gram eder?

Kuyumculuk jargonunda "santim" ifadesi santigramdan gelir ve 1 gramın 100'de birini temsil eder; yani 1 santim 0,01 grama (10 miligram) eşittir. Örneğin ekranda "5,25 g" gördüğünüzde bu değer 5 gram 25 santim anlamına gelir.

Kuyumcuda dara alma işlemi nasıl yapılır?

Dara alma işlemi, altının üzerine koyulduğu kutu, ambalaj, koruyucu kapsül veya kadife tabağın ağırlığını teraziden düşme işlemidir. Kabın ağırlığı teraziye koyulup "DARA" tuşuna basılarak ekran sıfırlanır; böylece ekranda sadece altının kendi net ağırlığı gösterilir.

Bilezik veya takı tartılırken işçilik ve taş darsı nasıl düşülür?

Taşlı veya işçilikli takılar tartılırken ürünün toplam brüt ağırlığından üzerindeki sentetik taşların tahmini darsı düşülerek net altın gramı bulunur. Elde edilen net gramaj, takının ayar milyemiyle (örneğin 22 ayar için 0,916 veya 14 ayar için 0,585) çarpılarak ham/has altın değeri hesaplanır ve işçilik ücreti bu tutara haricen eklenir veya düşülür.